Wat de zorg kan leren van het kijken naar autisme vanuit het neurodiversiteitsparadigma
- Anouk Vermolen
- 2 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
Autisme wordt nog te gezien als een beperking. Te druk, te stil, te veel, te weinig. Maar wat als dat kader het probleem is? Onderzoekers van KU Leuven gaven onlangs een gastles aan de Erasmushogeschool Brussel over neurodiversiteit in de zorg.
De inzichten die ze deelden zijn precies waar we ons vanuit ANTRE hard voor maken: neurodiversiteit helpen begrijpen en benutten, voor individuen, organisaties en de samenleving.
In deze blog:
Wat verandert er als je kijkt naar autism vanuit het neurodiversiteitsparadigma?
Het neurodiversiteitsparadigma beschrijft neurodiversiteit als natuurlijke neurologische variatie. Autisme, ADHD en andere vormen van neurodivergentie zijn geen te kortkoming of beperkingen, maar variaties in hoe mensen de wereld ervaren, verwerken en begrijpen.
Wie autistisch gedrag leest als logisch en zinvol vanuit het perspectief van de persoon zelf, reageert anders dan wie het leest als probleem dat gecorrigeerd moet worden.
De DSM-criteria voor autisme kunnen anders omschreven:
Beperkte sociale communicatie? Of: een sterke voorkeur voor oprechte, duidelijke en voorspelbare interactie, met eigen vormen van non-verbale communicatie en eigen manieren om verbinding te maken.
Repetitief gedrag en beperkte interesses? Of: een behoefte aan voorspelbaarheid, diepe concentratie op onderwerpen die er echt toe doen, en manieren om het zenuwstelsel te reguleren in een omgeving die vaak overweldigend is.
Het is een andere kijk op wat gedrag betekent en wie verantwoordelijk is voor de aanpassing.
Het neurodiversiteitsparadigma en minderheidsstress: cijfers die niet mogen worden genegeerd
Autistische mensen leven in een wereld die niet voor hen is ontworpen. dat heeft consequenties, zoals minderheidsstress:
Minderheidsstress is chronische stress die ontstaat wanneer je als minderheidsgroep voortdurend moet functioneren binnen een systeem dat je niet erkent of accommodeert.
De cijfers zijn ernstig. Autistische mensen hebben een zeven keer hoger suiciderisico dan neurotypische mensen. De werkloosheid onder autistische mensen ligt rond de 49 procent. De levensverwachting is gemiddeld lager. Niet omdat autisme inherent tot deze uitkomsten leidt, maar omdat de interactie tussen autisme en een niet-passende maatschappij dat doet.
Masking speelt daarin een centrale rol. Autistische mensen leren al vroeg dat ze welkom zijn als ze zich aanpassen. Ze leren hun eigenheid te verbergen. Dat kost enorm veel energie, leidt tot uitputting en maakt het uiteindelijk moeilijk om te weten wie je zelf nog bent. Burnout, isolement en identiteitsverlies zijn geen zeldzaamheden. Ze zijn een voorspelbaar gevolg van een systeem dat neurodivergente mensen dwingt om neurotypisch te presteren.
Kruispuntdenken is hier ook relevant. Autisme bestaat niet in een vacuĆ¼m. Wanneer iemand autistisch is en tegelijkertijd behoort tot een andere minderheidsgroep, versterken de mechanismen van uitsluiting en misverstaan elkaar.
Ze delen hoe autistisch gedrag bij mensen met een migratieachtergrond vaker wordt gekaderd als cultureel probleem, hoe vrouwen met autisme structureel later worden herkend, hoe trans jongeren met autisme vastlopen in systemen die geen van beide identiteiten goed begrijpen.
Neurodiversiteits-affirmatieve zorg: wat werkt in de praktijk
Ze delen ook handvatten voor professionals in de zorg. Zeven principes voor neurodiversiteits-affirmatieve ondersteuning worden beschreven, waarvan er een paar bijzonder de moeite waard zijn om te benoemen.
Blijf leren. Werken met autistische mensen vraagt om een commitment om je beeld van autisme voortdurend bij te stellen. Dat betekent niet dat je expert hoeft te zijn, maar wel dat je bereid bent om je eigen aannames te bevragen. Hiervoor kan je bronnen gebruiken van autistische mensen zelf, zoals podcasts of boeken.
Bied veiligheid. Autistische mensen ontvangen voortdurend de boodschap dat ze anders zijn, en dat anders gelijkstaat aan minder. De basishouding van een professional moet zijn: jij bent goed zoals je bent. Dit geef ruimte voor eigenheid, grenzen respecteren en vertrouwen.
Communiceer op maat. Autistische communicatie verschilt van allistische communicatie. Het dubbel empathie probleem laat zien dat communicatiestoornissen wederzijds zijn: beide kanten begrijpen elkaar minder goed. Als professional is het ook aan jou om je aan te passen. Geen verplicht oogcontact, het ongezegde uitspreken, meerdere communicatievormen aanbieden, ruimte voor stimming.
Valideer de ervaring. Autistische mensen groeien vaak op met de boodschap dat hun eigen waarneming niet klopt. Dat ze overdrijven, te gevoelig zijn, het zich inbeelden. Validatie, het serieus nemen van de ervaring zoals de persoon die beschrijft, is essentieel. Niet als techniek, maar als basishouding.
Wees authentiek. De relatie werkt alleen als die echt is. Doe wat je zegt. Zeg wat je doet. Wees nieuwsgierig, niet alleen naar het gedrag maar naar de persoon achter het gedrag.
Wat dit betekent buiten de zorg
Iedereen die werkt met mensen, op de werkvloer, in het onderwijs, in teams, heeft baat bij hetzelfde perspectief. Het neurodiversiteitsparadigma vraagt niet om speciale behandeling, maar om het loslaten van de aanname dat neurotypisch de norm is waaraan iedereen moet voldoen.
Dat is precies de beweging die nodig is in organisaties. Niet accommoderen als uitzondering, maar ontwerpen voor diversiteit als uitgangspunt. Niet masking als stilzwijgende voorwaarde voor deelname, maar omgevingen waarin mensen zichzelf kunnen zijn.
De community geeft taal aan wat velen al voelen. ANTRE koppelt die taal aan wetenschap en deelt het met de mensen die het nodig hebben. Zo helpen we neurodiversiteit begrijpen en benutten.
Wil jij meer doen met neurodiversiteit op werk?
Neem contact op via team@antrestudio.nl.
Opmerkingen